Görünüş olarak çanak antenin odak noktasında, bir metal sapa iliştirilmiş olan o küçük huni ya da mantara benzeyen plastik malzemenin adı LNB'dir (İngilizce açılımı: Low Noise Block downconverter). Ufak boyutuna rağmen, koskoca çanağın işlev görebilmesi ve uzaydaki teknoloji harikası uydudan gelen devasa yayın veri akışının incecik bir kabloya aktarılması tamamen LNB'nin yeteneklerine bağlıdır. LNB'nin bozulması demek, milyon dolarlık bir spor otomobilin benzin pompasının bozulmasıyla aynı durumdur; lüks bir televizyonunuz olsa da hiçbir şey izleyemezsiniz.
Türkiye standartlarında yüksek çözünürlüklü (HD ve 4K) yayınların izlenmesinde LNB'nin elektronik "gürültü rakamı" kalitesi çok önemlidir. İstanbul Uydu Servisi arıza kayıtlarımızın yaklaşık %35'ini, kış aylarında sert hava muhalefeti sonucu işlevini yitirmiş (ömrünü tamamlamış) ve çatlamış LNB'ler oluşturmaktadır. Peki, bu mucizevi küçük parça bozulduğunda kendi kendine ne gibi sinyaller verir ve değişmesi gereken LNB çeşidini nasıl anlarsınız?
En Yaygın LNB Arızası Belirtileri
Normal şartlarda, kaliteli bir yerli veya Avrupa montajı LNB parçası ortalama 4 ile 7 yıl arasında hiçbir sorun çıkartmadan ekstrem sıcaklara (yaz güneşi) ve dondurucu soğuklara (kar, buz) dayanabilir. Fakat özellikle deniz gören, rüzgara bol maruz kalan bölgelerde bu kalkanlı parçanın ömrü azalabilir. Arıza kendini farklı şekillerde belli eder:
1. Ekranında Görülen "Aşırı Yüklendi" Veya Kısa Devre Uyarısı
Eğer televizyonu açtığınızda normal bir "Sinyal Yok" yazısı yerine uydu alıcısının ürettiği o özel uyarı sistemi olan "LNB'de kısa devre (Şase) saptandı, aşırı güç çekiliyor, fişi çekin veya bağlantıları kontrol edin" yazısını görüyorsanız sorun yüksek ihtimalle LNB içerisindeki devrelerin erimiş olmasıdır. Cihaz LNB'ye enerji gönderemez çünkü LNB içerisinden veya LNB dibindeki konnektör ucundan gelen su veya bakır kırıkları nedeniyle elektrik geri teplime yapmaktadır. Bu durumlarda uyarısı devam ederken televizyonu uzun süre açık tutmak anakartın yanmasına ve çok pahalı bir uydu anakart tamiri gereksinimine yol açar.
2. Yağan İlk Yağmurda Yayının Anında Yok Olması
Güneş tepede parlarken mükemmel bir yayın alıyor, ancak bulutlar biraz toplanıp çiselemeye başladığı gibi yayınlarınız anında pikselleniyor (karelere bölünüyor) ve sonra "Sinyal Yok" ekranı geliyorsa, sorun LNB kapağının yırtılmış (çatlamış) olmasıdır. Plastik kapak eskiyip çatladığında içine giren ilk su damlası hemen devreyi ıslatır ve frekansı öldürür. Yağmur durup esen rüzgar LNB'nin içini yeniden kuruttuğunda yayınlar garip bir şekilde mucizevi olarak geri gelir. Çözüm çok acil olarak altın uçlu ve yalıtkan gövdeli yeni bir Universal LNB takılmasıdır. Yağmur zayıflaması hakkında daha fazla bilimsel araştırma için Yağmurlu Havalarda Sinyal Gider Mi? makalemize bakabilirsiniz.
3. Yarım Sinyal Durumu (Polarizasyon Arızası)
Türksat kanal listesini izlerken TRT grupları, D-Smart gibi paketleri sorunsuzca açıp; ATV, A-Haber veya Show TV gibi kanallara geçtiğinizde sinyal %0 hatası alıyorsanız uydu anteniniz aslında yerinde ama LNB'nizin yarısı felç olmuş demektir. Uydulardan gelen sinyaller iki tiptir: Yatay (Horizontal - H) ve Dikey (Vertical - V). LNB'nin içinde bu iki farklı sinyali ayrı ayrı toplayıp kablodan indiren iki ayrı çubuk (anten probu) vardır. Eğer çubuklardan biri elektriksel tahribattan ötürü koptuysa, LNB sadece tek bir yönü çekecek ve kanallarınızın yarısı göstermeyecektir.
İhtiyacınıza Göre Hangi LNB Çeşidi Takılmalıdır?
Arızayı tespit ettik ve LNB'nin değişmesi gerektiğine karar verdik diyelim. İnternetten veya elektrikçiden bir LNB isteyeceksiniz ama karşınıza dört-beş farklı çeşit çıktı. Evinizde var olan sisteme yanlış bir LNB takarsanız uyuşmazlıktan ötürü sinyal gelmez. İşte LNB çeşitleri ve görevleri:
-
Tekli (Single) Universal LNB
Altında sadece tek bir kablo girişi olan modellerdir. Eğer çatıda "sadece size ait" tek bir çanak anteniniz ve müstakil bir şekilde "sadece tek televizyonunuz" varsa bunu kullanmalısınız. İkinci bir televizyon kesinlikle bağlatamazsınız (kablo çoklanarak çekilirse biri izlerken diğerinin kanalı gider).
-
Çift (Twin) / Dörtlü (Quad) ve Sekizli (Octo) LNB
Tek bir çanaktan sırasıyla 2 adet, 4 adet veya 8 adet bağımsız kablo çekmeye yarar. Tüm televizyonlar aynı anda birbirinden bağımsız şekilde özgürce, sinyal kavgası etmeden farklı kanalları izleyebilir. Birden fazla televizyonu olan müstakil dubleks tribleks evler veya iki komşunun ortak çanak kurulumu yapacağı durumlar için harikadır.
-
Dikkat! Santral (Quattro) LNB
Altında tıpkı Quad gibi 4 giriş vardır fakat kesinlikle doğrudan televizyona kablo çekilmez! Bu özel LNB'lerin her bir deliğinde sadece spesifik (VL, VH, HL, HH) bir frekans yatar. Sadece apartmanların merkezi uydu sistemi santrallerine (multiswitch) bağlamak içindir. Bireysel kullanım için alıp hata etmeyin.
Çatıdaki LNB Değişimini Tehlikeye Atmayın
Eskiyen LNB parçasını sertleşmiş f-konektör somunundan sökerken milimetrik ayarlı çanağın tüm ayarını bozabilir ve basit bir LNB değişimi işleminden sonra günlerce sinyal yok şikayeti çekebilirsiniz. Ayrıca çatı kenarlarından sarkan çanaklarda denge kaybı yaşamak son derece ölümcüldür.
